Загвар зураг
Цэцэрлэг хотын дулаан, цахилгааныг найдвартай болгох төсөл
ARA бол Архангай аймгийн төвийг орон нутгийн эх үүсвэрээс цахилгаан, дулаанаар хангах 22 МВт-ын дулааны цахилгаан станцын (ДЦС) төсөл юм. Төслийн явц, байгаль орчны мэдээллийг энд ил тод мэдээлнэ.
Аймгийн төвийн өөрийн эрчим хүчний эх үүсвэр
Дулааны цахилгаан станц (ДЦС) нь нэг ижил түлшнээс цахилгаан, дулааныг хослон үйлдвэрлэдэг тул түлшийг илүү үр ашигтай зарцуулдаг. Станц нь халаалтын улиралд төвлөрсөн дулааны сүлжээнд холбогдсон айл өрх, байгууллагыг дулаанаар, жилийн турш цахилгаанаар хангана.
- Байршил
- Архангай аймаг, Эрдэнэбулган сум, 5-р баг — хотын өмнөд зах
- Хүчин чадал
- Цахилгаан 22 МВт (2 × 11 МВт турбогенератор); дулаан 15.1 Гкал/цаг
- Зуухны технологи
- Эргэлдэх буцламтгай үет (CFB) зуух; шохойн чулуугаар хүхрийн давхар ислийн (SO₂) ялгарлыг бууруулна
- Утаа цэвэрлэгээ
- Уутан шүүлтүүр; ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор утаан дахь тоос 44–49 мг/Нм³ (стандартын хязгаар 50 мг/Нм³; Нм³ — хэвийн нөхцөлд шилжүүлсэн шоо метр). 100 м өндөр нэг яндантай.
- Түлш
- Нүүрс, жилд ≈120 мянган тонн — Баянтээг, Могойн гол зэрэг уурхайгаас (300–470 км)
- Хэрэгжүүлэгч
- «Эй Пи Пи Энержи» ХХК — хувийн хөрөнгө оруулалтын төсөл
Цэцэрлэг хотын эрчим хүчний хангамж хүрэлцэхээ больж байна
Аймгийн төвд цахилгаан үйлдвэрлэх өөрийн эх үүсвэр байхгүй, дулааны нөөц бараг дууссан. Хот өсөхийн хэрээр эрчим хүчний хэрэгцээ хурдацтай нэмэгдэж байна.
Орон нутгийн цахилгаан үйлдвэрлэл
Цахилгааныг бүхэлд нь Төвийн эрчим хүчний системээс авдаг. Трансформаторын ачаалал 80%-иас давж, хүчдэл 320 В хүртэл буурах тохиолдол гардаг (стандарт 361–399 В).
Дулааны эх үүсвэрийн ачаалал
Хотын дулааны эх үүсвэрүүдийн суурилагдсан хүчин чадал 36.1 Гкал/цаг, холбогдсон халаалтын ачаалал 33.2 Гкал/цаг — нөөц ердөө 3 орчим Гкал/цаг үлдсэн. Шинэ хороолол, сургууль, эмнэлэг холбоход хүрэлцэхгүй. ARA станц 15.1 Гкал/цаг дулаан нэмж нийлүүлэх хүчин чадалтай.
Хуучирсан зуух
Төвлөрсөн дулаан хангамжийн 4 зуух 40–56 жил ашиглагдсан бөгөөд орчин үеийн зуухнаас (ашигт үйлийн коэффициент 85–92%) илүү их түлш зарцуулдаг.
Өвлийн агаарын бохирдол
Өвлийн улиралд агаар дахь PM10 тоосонцрын агууламж стандартаас 14 дахин хэтэрдэг. Хотын 11 халаалтын зуух шүүлтүүргүй ажилладаг.
Оршин суугч
Эрдэнэбулган сум (Цэцэрлэг хот), 5,524 өрх. Өвлийн утааны хор уршгийг хүүхэд, ахмад настан хамгийн их амсдаг.
Нүүрс, мод түлдэг өрх
Гэр хорооллын утааг бууруулах гол арга бол төвлөрсөн дулааны сүлжээнд холбогдох явдал юм.
Эх сурвалж: Цэцэрлэг хотын 22 МВт ДЦС-ын техник, эдийн засгийн үндэслэл (2026); Архангай аймгийн холбогдох байгууллагуудын мэдээлэл (2026 оны 4-р сар); Эрүүл мэндийн хөгжлийн төв; eagle.mn, publiclabmongolia.org.
Утааг нуухгүй: хэмжинэ, хянана, ил тод мэдээлнэ
- →Орчин үеийн шүүлтүүрУутан шүүлтүүр тоосонцрыг барина. ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор яндангаас гарах тоос 44–49 мг/Нм³ буюу стандартын хязгаар (50) дотор байна. Нийцлийг хөндлөнгийн байгууллагын хэмжилтээр баталгаажуулна.
- →Хүхрийн давхар исэл бууруулахНүүрсийг харьцангуй бага (800–900°C) температурт шатаадаг зууханд шохойн чулуу нэмж хүхрийн давхар ислийг (SO₂) бууруулна. ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор 354–397 мг/Нм³ буюу хязгаар (400) дотор, гэхдээ хязгаарт ойр байна.
- →Шүүлтүүргүй зуухыг орлохХотын дулааны сүлжээг өргөтгөж жижиг зуух, айл өрхийг холбож чадвал олон жижиг утааны эх үүсвэр багасна. Сүлжээ өргөтгөх нь энэ төслөөс тусдаа ажил бөгөөд аймагтай хамтран шийдвэрлэнэ.
- →Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээБайгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээг (БОНБҮ) хуулийн дагуу, тусгай зөвшөөрөлтэй мэргэжлийн байгууллагын оролцоотой хийж, олон нийтийн хэлэлцүүлэг зохион байгуулна.
- →Үнс, усны менежментТЭЗҮ-ийн тооцоогоор жилд ≈24 мянган тонн үнс, шаарга гарна. Үнсийг хуурай аргаар зайлуулж тусгай үнсэн санд хадгална; барилгын материал, замын суурьд дахин ашиглах боломжийг судална. Агаарын хөргөлттэй турбин сонгож ус хэмнэнэ.
Төсөл Архангайн иргэдэд юу өгөх вэ?
Найдвартай гэрэл, дулаан
Аймгийн төв өөрийн эх үүсвэртэй болж, сүлжээний тасалдал, хүчдэлийн уналтын эрсдэл буурна.
Ажлын байр, ур чадвар
ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор станц ашиглалтын үед 90 орчим байнгын ажилтантай. Барилга угсралт, ашиглалтын үед орон нутгийн иргэдийг түрүүлж ажиллуулж, инженер, техникчдийг сургана.
Хотын хөгжлийн суурь
Шинэ хороолол, сургууль, эмнэлэг, үйлдвэрлэл, бизнест шаардлагатай эрчим хүчийг бүрдүүлнэ.
Илүү цэвэр агаар
Утаа цэвэрлэх төхөөрөмжтэй төвлөрсөн дулаан хангамж нь дулааны сүлжээ өргөжихийн хэрээр өвлийн утааг бууруулах боломж бүрдүүлнэ.
Орон нутгийн худалдан авалт
Боломжтой бараа, үйлчилгээг орон нутгийн аж ахуйн нэгжээс худалдан авахыг дэмжинэ.
Ил тод харилцаа
Төслийн явц, байгаль орчны мэдээллийг энэ сайтаар тогтмол мэдээлж, иргэдийн саналыг хүлээн авна.
Хийгдсэн ажил ба дараагийн шатууд
- 2025–2026.04Төслийн компани байгуулагдаж (2025), талбайн судалгаа хийвХийгдсэн
- 2026Станцын 4.8 га газрыг худалдан авч эзэмшсэн; нэмэлт 7 га-д хүсэлт гаргасанХийгдсэн
- 2026.08.18Техник, эдийн засгийн үндэслэл (ТЭЗҮ) Эрчим хүчний яамны Шинжлэх ухаан, технологийн зөвлөлөөр MNS 7020:2023 стандартад нийцүүлэх нөхцөлтэйгөөр дэмжигдсэнХийгдсэн
- 2026.10Зураг төслийн ажил эхэлсэнЭхэлсэн
- ОдооБайгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ (БОНБҮ), олон нийтийн хэлэлцүүлэгХийгдэж байна
- Дараагийн шатЗураг төслийн магадлал, тусгай зөвшөөрөлТөлөвлөгөөт
- Дараагийн шатГүйцэтгэгч сонгох, барилга угсралтТөлөвлөгөөт
- Дараагийн шатТуршилт тохируулга, ашиглалтад оруулахТөлөвлөгөөт
Дараагийн шатуудын хуваарийг зураг төсөл, зөвшөөрлийн дараа тодорхой болгож энд мэдээлнэ.
Байгаль орчны үнэлгээ, гомдол барагдуулах, хяналт
Байгаль орчны үнэлгээ
Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээг хуулийн дагуу хийлгэж байна. Олон нийтийн хэлэлцүүлгийн товыг энэ сайт болон орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр урьдчилан зарлана. Үнэлгээний баримт бичгийг бэлэн болмогц энд нийтэлнэ.
Гомдол барагдуулах журам
Сайтаар илгээсэн санал бүр бүртгэлийн дугаар авна. Утас эсвэл имэйлээ үлдээсэн бол 5 ажлын өдөрт хүлээн авснаа мэдэгдэж, 30 хоногийн дотор хариулна. Нэрээ нууцалж болно, гэхдээ холбоо барих мэдээлэлгүй бол хувийн хариу өгөх боломжгүй. Хариу хангалтгүй бол сум, аймгийн Засаг даргын Тамгын газар, байгаль орчны улсын байцаагчид хандах эрхтэй.
Утааны хяналт, мэдээлэл
Тоосонцор, хүхрийн давхар исэл, азотын ислийг тасралтгүй хэмжих систем суурилуулахаар төлөвлөж байна. Хэмжилтийн дүнг ашиглалтын эхний өдрөөс энэ сайтад нийтэлнэ.
Иргэдийн асуудаг асуултууд
Станц утаа ихэсгэх үү?
Станц өөрөө утаа гаргана; үүнийг нуухгүй. ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор яндангаас гарах тоос 44–49 мг/Нм³, хүхрийн давхар исэл 354–397 мг/Нм³ — стандартын хязгаар (50 ба 400) дотор, гэхдээ хязгаарт ойр байна. Станц 100 м өндөр нэг яндантай, хотын өмнөд захад, салхин доод талд байрлана. Хотын агаар цэвэрших эсэх нь жижиг зуух, айл өрхүүд төвлөрсөн дулааны сүлжээнд холбогдохоос ихээхэн хамаарна; сүлжээ өргөтгөх ажлыг аймагтай хамтран шийдвэрлэнэ. Тасралтгүй хэмжилтийн дүнг энэ сайтад нийтэлнэ.
Станц нүүрсээ хаанаас авах вэ?
Нүүрсийг Баянтээг, Могойн гол зэрэг уурхайгаас (300–470 км) урт хугацааны гэрээгээр худалдан авахаар ажиллаж байна; жилд ойролцоогоор 120 мянган тонн. Нүүрсний чанарыг магадлан итгэмжлэгдсэн лабораторид шинжлүүлж, зуухны зураг төсөлд тусгана. Тээврийн маршрут, тоос, замын аюулгүй байдлын арга хэмжээг БОНБҮ-нд тусгана.
Станц хаана баригдах вэ?
Эрдэнэбулган сумын 5-р багт, хотын өмнөд захад. Компани 4.8 га газрыг өөрийн хөрөнгөөр худалдан авч эзэмшиж байгаа бөгөөд хамгаалалтын зурвас, үнсэн сангийн зориулалтаар нэмэлт 7 га-д аймагт хүсэлт гаргасан. Эрүүл ахуйн хамгаалалтын бүс, ногоон байгууламжийг зураг төсөлд тусгана.
Дуу чимээ, тоос гарах уу?
Барилга угсралт, ашиглалтын үед тодорхой хэмжээний дуу чимээ, тоос гарна. Үүнийг бууруулахын тулд нүүрсний агуулах, замд тоос дарах систем, ногоон бүс, дуу чимээ бууруулах шийдлийг зураг төслийн шатанд стандартын дагуу тусгана.
Ажлын байр бий болох уу?
Тийм. ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор станц ашиглалтын үед 90 орчим байнгын ажилтантай байна; барилгын үед нэмэлт ажлын байр бий болно. Орон нутгийн иргэдийг түрүүлж сонгож, сургаж ажиллуулна. Ажлын байрны зарыг энэ сайт болон орон нутгийн хэвлэл мэдээллээр нийтэлнэ.
Дулаан, цахилгааны үнэ хэрхэн тогтох вэ?
Эрчим хүчний үнэ тарифыг Эрчим хүчний зохицуулах хороо хуулийн дагуу тогтоодог; компани үнийг өөрөө тогтоох эрхгүй. Төсөл тарифын тооцоогоо хороонд хүргүүлж, хорооны шийдвэрээр батлагдана. Одоогоор шинэ тариф тодорхойгүй байна; хороо тарифыг хэлэлцэх үед энэ сайтад мэдээлнэ.
Үнсийг хаана хадгалах вэ?
ТЭЗҮ-ийн тооцоогоор жилд ≈24 мянган тонн үнс, шаарга гарна. Үнсийг хуурай аргаар зайлуулж, станцаас 5 орчим км зайд, Цэцэрлэг хотын хогийн цэгийн хажууд 4 га талбайд үнсэн сан байгуулахаар төлөвлөж байна; тоосжилтыг ус шүршиж дарна. Барилгын материал, замын суурьд дахин ашиглах боломжийг судална. Эцсийн байршлыг БОНБҮ болон зөвшөөрлөөр батална.
Манай байр, гэр станцын дулаанд холбогдох уу?
Станц хотын сүлжээнд 15.1 Гкал/цаг дулаан нийлүүлэх хүчин чадалтай. Харин айл, байгууллага шинээр холбогдохын тулд хотын дулааны шугам сүлжээг өргөтгөх шаардлагатай бөгөөд энэ нь станцын төслөөс тусдаа ажил. Сүлжээ өргөтгөх хуваарь, зардлыг аймагтай тохирч энэ сайтад мэдээлнэ.
Цахилгааны тасалдал багасах уу?
Одоо аймгийн төв Хархорингоос ирэх нэг хэлхээтэй 110 кВ-ын шугамаар, нөөц эх үүсвэргүй тэжээгддэг. Станц 110 кВ-ын хоёр хэлхээтэй шугамаар Цэцэрлэгийн дэд станцад холбогдож, хоёр дахь эх үүсвэр болно. Ингэснээр шугамын гэмтлийн үед бүрэн тасрах эрсдэл буурна.
Хэзээ ашиглалтад орох вэ?
Зураг төсөл, байгаль орчны үнэлгээ, тусгай зөвшөөрлийн дараа барилгын хуваарь тодорхой болно. Бодит хуваарийг энэ сайтаар мэдээлнэ.
Санал, гомдлоо хэрхэн өгөх вэ?
Доорх маягтыг бөглөх, эсвэл утас, имэйлээр шууд холбогдоно уу. Мөн БОНБҮ-ний олон нийтийн хэлэлцүүлэгт оролцох боломжтой.
Таны санал бидэнд чухал
«Эй Пи Пи Энержи» ХХК
Ажлын өдрүүдэд 09:00–18:00. Иргэд, байгууллагын төлөөлөл, хэвлэл мэдээллийнхэнд нээлттэй.